blog

Во текот на 2026 година викиекспедициите продолжија со засилено темпо, а првата викиекспедиција оваа година повторно беше насочена кон Струмичкото Поле, со цел да се продолжи документацијата на селата од Струмичката Котлина. Со ова практично продолжи работата започната во претходната година, кога дел од селата од овој регион веќе беа посетени и фотографирани. Учесниците пристигнаа во Струмица на 30 април, од каде во следните два дена, на 1 и 2 мај ги реализираа планираните теренски активности низ повеќе села во општините Босилово и Василево.

Првиот ден започна со посета на селата Баница и Водоча, каде беа фотографирани повеќе цркви, манастири, споменици и други значајни објекти. Поради големиот број знаменитости во Баница, таму беше поминато повеќе време од планираното, а во Водоча беше посетен и манастирот со неговиот добро сочуван внатрешен простор. По ова, експедицијата продолжи кон селата Секирник и Турново, каде исто така беа документирани бројни верски и јавни објекти. Потоа следуваше посета на Иловица и Штука, две соседни села познати и по рударските активности во нивната околина, каде беа фотографирани цркви, џамија, манастир и вештачкото езеро над селата.

Во продолжение беа посетени Радово, Старо Балдовци, Петралинци и Дрвош, а особено внимание привлече напуштеното село Хамзали и новоизградената црква „Св. Климент Охридски“. Во околината беа фотографирани и остатоци од поранешни земјоделски објекти, како и просторот на некогашното село Гечерлија. До крајот на денот беа посетени и селата Гечерлија, Сарај и Дабиље, при што во Сарај беше фотографирана и новата католичка црква.

Вториот ден започна со посета на Добрејци, Просениково и Пиперево, каде повторно беа пронајдени и фотографирани повеќе значајни објекти, меѓу кои и недокументирана џамија во изградба. Потоа следуваше подолг престој во Василево, по што експедицијата се упати кон селата Доброшинци, Нова Маала и Висока Маала, како и кон езерото Турија и неколку историски населби во неговата околина. Посебно значајна беше посетата на напуштеното село Нивичино, познато по поврзаноста со аферата „Мис Стон“, каде денес е зачувана само селската црква.

Во периодот од 16 до 17 мај 2026 година во Белград се одржа јубилејното десетто издание на регионалната конференција Викилајв 2026, која ги обедини членовите на вики-заедниците од регионот, претставниците на Викимедиините организации, уредниците и поддржувачите на слободното знаење. Настанот се одржа во Српско-корејскиот информатичко-пристапен центар, а програмата беше исполнета со бројни предавања, работилници и дискусии посветени на иднината на Википедија, вештачката интелигенција, образовните програми и ГЛАМ-активностите.

Конференцијата беше отворена од претседателот на Викимедија Србија, Филип Маљковиќ, и извршната директорка Горана Гомирац, кои се осврнаа на десетгодишниот развој на Викилајв и значењето на регионалната соработка меѓу вики-заедниците. Во рамките на отворањето, Филип Маљковиќ одржа и кратка презентација посветена на десетте години од постоењето на конференцијата.

Првиот ден од програмата беше исполнет со разновидни теми. Марко Адам говореше за употребата на вештачката интелигенција како алатка за уредниците на Википедија, додека Драгана Милојевиќ од Визиторскиот центар Лепенски Вир презентираше како Википедија може да придонесе за зајакнување и промоција на локалното наследство. Проф. д-р Милица Гашиќ од Универзитетот „Хајнрих Хајне“ во Дизелдорф одржа предавање за развојот на вештачката интелигенција и нејзиното влијание врз комуникацијата и дијалогот, а д-р Вања Суботиќ од Универзитетот во Белград зборуваше за улогата на генеративната вештачка интелигенција во продукцијата на знаење и дезинформации.

Во рамките на попладневната програма, Оја Кринуловиќ од Универзитетската библиотека „Светозар Марковиќ“ говореше за десетгодишниот развој на проектот „Вики библиотекар“, додека Небојша Ратковиќ одржа предавање посветено на конфликтите во заедницата и начинот на нивно решавање. Александра Димитријевиќ од Филозофскиот факултет во Нови Сад се осврна на улогата на Википедија како референтна точка во анализата на медиумскиот фрејминг, а Наташа Ристивојевиќ Рајковиќ и Лора Милутиновиќ говореа за видливоста на културите преку Википедија и значењето на образовните програми.

Од Македонија претставник беше координаторот за соработка со културни институции на Викимедија МКД, Орце Нинески кој ги претстави ГЛАМ активностите на Викимедија МКД, како и успешната реализација на ГЛАМ програмата за 2025 година. Во своето излагање тој говореше за соработката со музеи, библиотеки, архиви и други културни институции во Македонија, нагласувајќи ја важноста на дигитализацијата и слободниот пристап до културното наследство. Нинески презентираше повеќе реализирани активности преку кои фотографии, документи и други материјали биле поставени на Википедија и Заедничката ризница, со што македонското културно наследство станува подостапно за јавноста и за светската вики-заедница.

Неговото предавање предизвика интерес кај присутните учесници, особено поради практичните примери за успешна соработка со институции и можностите за развој на нови ГЛАМ-партнерства во регионот. Притоа беше истакнато дека ваквите активности претставуваат важен дел од мисијата на Викимедија МКД во зачувувањето и промоцијата на македонската култура и историја преку слободното знаење.

Вториот ден од конференцијата беше посветен на теми поврзани со развојот на заедницата и идните насоки на вики-движењето. Горана Гомирац и Небојша Ратковиќ зборуваа за хабовите и нивната улога во регионалната соработка, а Барбара Клен го претстави СИЕ хабот и неговите активности. Милена Миленковиќ говореше за натпреварите и уредувачките маратони како средство за подобрување на квалитетот на содржините, додека Милан Јовановиќ од Народната библиотека во Пирот презентираше проект за поврзување на дигиталните колекции со Википедија.

Уредувачките натпревари на Викимедија МКД претставуваат значајна можност за збогатување на слободната енциклопедија со нови и квалитетни содржини. Преку овие активности, уредувачите имаат можност да се запознаат со начинот на создавање енциклопедиски статии и правилно уредување на содржините. Воедно, ваквите натпревари придонесуваат за развој на дигиталната писменост и тимскиот дух кај учесниците, а се можност и да освојат награди.

Од 20 април до 10 мај 2026 година се одржа уредувачкиот натпревар за средношколци на тема „Ботаничари со авторски кратенки“, организиран со цел создавање на статии поврзани со познати ботаничари со авторски кратенки. Натпреварот беше наменет за ученици од средните училишта од целата држава, кои имаа можност активно да придонесуваат на Википедија на македонски јазик. Учесниците требаше да создаваат нови статии почитувајќи ги правилата на Википедија.

По завршувањето на натпреварот статиите беа прегледани од жири, кое беше составено од тројца википедијанци. Во текот на натпреварот беа создадени голем број статии, со што значително се збогати содржината на Википедија на македонски јазик од областа на ботаниката. Учесниците покажаа голема заинтересираност, креативност и посветеност во уредувањето, а најуспешните уредувачи беа наградени согласно постигнатите резултати.

Наградите за овој натпревар беа предвидени да бидат вредносни купони за книги/материјали, техничка стока или спортска опрема по избор на добитникот. На натпреварот беше предвидено да се доделат три награди за најдобрите статии по седмица, како и три награди за најдобрите уредници по завршување на трите недели. Еден учесник имаше можност да добие повеќе награди, на пример награда за најдобра статија по седмица, како и награда за најдобар вкупен придонес.Па така наградите се следниве:

• Прва награда – Kirca 08 – вредносен купон во вредност од 6000 денари.
• Втора награда – Erikatrpeska – вредносен купон во вредност од 4000 денари.
• Трета награда – Mito999 – вредносен купон во вредност од 2000 денари.

На крајот од трите седмици:

• Прва награда: Хари Алан создадена од Kirca 08 -вредносен купон во вредност од 6000 денари.
• Втора награда:  Жан-Батист Бори де Сен-Винсент создадена од Kirca 08 – вредносен купон во вредност од 4000 денари.
• Трета награда:- Џон Џејмс Одибон создадена од Кирил Јовановски – вредносен купон во вредност од 2000 денари.

Вкушно учествуваа 25 учесници и беа напишани 129 статии. Изразуваме благодарност до сите ученици кои учествуваа и придонесоа за успешна реализација на натпреварот, со надеж дека и во иднина ќе продолжат активно да ја збогатуваат слободната енциклопедија.

Конференциите за наставници на Викимедија МКД претставуваат важен дел од професионалниот развој, овозможувајќи им на учесниците да разменат искуства, да слушнат нови идеи и да се запознаат со различни пристапи во наставата. Тие создаваат простор за отворена дискусија за предизвиците со кои се соочуваат наставниците во секојдневната работа, но и за споделување на успешни практики од училницата. Преку ваквите средби, наставниците добиваат конкретни насоки и примери што можат директно да ги применат во наставниот процес, со цел да го направат поинтерактивен и поефективен.

Дополнително, конференциите поттикнуваат поголема вклученост на наставниците во активности поврзани со слободното знаење и користењето на Википедија како образовен ресурс. Тие воедно придонесуваат за градење на посилна соработка и долгорочни партнерства меѓу наставниците и Викимедија МКД, отворајќи можности за нови заеднички иницијативи и проекти во иднина.

На 6 мај 2026 година, во просториите на ОУ „Гоце Делчев“ во Тетово, се одржа конференција за наставници во организација на Викимедија МКД. На настанот присуствуваа 15 наставници, кои имаа можност да се информираат за улогата на Википедија во образованието и за програмите што ги нуди здружението.

Конференцијата започна во 11 часот и опфати излагања од четири говорници, кои ја претставија работата на Викимедија МКД од различни аспекти.

Настанот го отвори Николче Стојаноски, претседател на Викимедија МКД, кој одржа подетално воведно обраќање за здружението. Тој зборуваше за неговото основање, развојот низ годините и главните цели, со посебен акцент на промовирањето на слободното знаење и зголемувањето на содржините на македонски јазик. Стојаноски ја истакна важноста од соработката со образовните институции, нагласувајќи дека наставниците имаат клучна улога во поттикнувањето на учениците да придонесуваат кон Википедија и да развиваат критички однос кон информациите. Тој, исто така, ги претстави тековните активности и можностите за вклучување во проектите на Викимедија МКД.

Потоа следуваше излагањето на Снежана Штрковска, извршен директор на Викимедија МКД, која се осврна на Википедија како глобален извор на слободно знаење. Таа зборуваше за нејзината историја, принципите врз кои функционира и начинот на кој корисниците можат одговорно да ја користат. Во своето обраќање, таа нагласи дека е особено важно наставниците и учениците да посветат внимание на проверка на извори, точност и неутралност при користење и создавање содржини.

Во продолжение, Боса Филиповиќ, менаџер за образовната програма на Викимедија МКД, ја претстави програмата и можностите за нејзина примена во наставата. Таа објасни како уредувањето на Википедија може да се интегрира во различни предмети и да стане дел од наставниот процес. Притоа истакна дека преку овие активности учениците не само што стекнуваат нови знаења, туку развиваат и вештини како критичко размислување и тимска работа.

Конференцијата беше заокружена со излагањето на Лили Арсова, координаторка на Вики клуб Велес, која сподели практични искуства од работата со ученици. Таа зборуваше за формирањето и функционирањето на вики клубовите, начинот на мотивирање на учениците и позитивното влијание што овие активности го имаат врз нивниот интерес за учење и самодоверба. Нејзиното излагање понуди конкретни примери и идеи што наставниците можат да ги применат во својата работа.

Настанот заврши во позитивна, динамична и инспиративна атмосфера, исполнета со активна дискусија и размена на мислења меѓу присутните наставници и говорници. Учесниците покажаа значителен интерес за концептот на интегрирање на Википедија во наставата и ја истакнаа потребата од вакви обуки и во иднина. Конференцијата придонесе кон зајакнување на соработката меѓу Викимедија МКД и образовните институции, отворајќи можности за нови заеднички активности, проекти и иницијативи насочени кон унапредување на образованието и ширење на слободното знаење.

Фотографскиот материјал од настанот, може да го погледнете на следнава врска.

Во текот на месец април, заедницата на Викимедија на македонски јазик продолжи со своите редовни активности преку организирање уредувачки денови и викенди, кои имаат за цел збогатување на слободната енциклопедија со квалитетни и проверени содржини. Овие настани претставуваат одлична можност за вклучување на нови уредници, како и за активирање на постојните членови на заедницата, кои заеднички придонесуваат кон развојот на Википедија на македонски јазик.

Во рамки на априлските активности беа обработени разновидни теми, при што уредниците имаа можност да работат на создавање нови статии, но и на подобрување и проширување на веќе постоечките содржини. Особено внимание беше посветено на теми кои се недоволно застапени или бараат дополнително ажурирање, со што се подобрува севкупниот квалитет и релевантност на енциклопедијата.

Како резултат на заедничкиот ангажман, резултатите за април 2026 година се следниве:

• Учествуваа вкупно 47 уредници
• беа напишани 150 статии, а подобрени 2 статии.

Oвој месец имаше рекорден број на уредници. Овие бројки уште еднаш ја потврдуваат посветеноста на заедницата и нејзината континуирана работа во насока на ширење на слободното знаење на македонски јазик.

Работилниците што се реализираат во рамки на програмите на Викимедија МКД претставуваат значајна форма на неформално образование преку која се поттикнува развојот на дигиталната писменост и критичкото размислување кај младите. Исто така преку директно вклучување во процесот на создавање и уредување на енциклопедиски содржини, учесниците имаат можност да се запознаат со концептот на слободно знаење и неговото значење за современото општество. Ваквите активности истовремено придонесуваат за збогатување на Википедија на македонски јазик со нови и релевантни содржини од различни области.

Па така, на 1 мај 2026 година се одржа работилница за членовите на вики клуб Куманово на тема „Растенијата околу нас: Куманово“. Настанот беше посветен на запознавање на растителниот свет кој е присутен во локалната средина, со посебен акцент на видовите кои се среќаваат во урбаните и руралните делови на кумановскиот регион. Целта на работилницата беше да се поттикне поголема свест кај учениците за значењето на растенијата во секојдневниот живот, како и за нивната улога во одржување на еколошката рамнотежа.

Работилницата започна со воведен говор од страна на координаторката на вики клуб Куманово, Стојна Арсовска Доневска во кој учесниците беа запознаени со основни поими поврзани со ботаниката и со начинот на кој се класифицираат растенијата. Се дискутираше за најчестите видови растенија кои растат во и околу Куманово, при што се посочи нивната присутност во паркови, дворови, шуми и други природни живеалишта. Особено внимание беше посветено на значењето на локалната флора како дел од природното наследство кое треба да се истражува, документира и зачува.

Во текот на теоретскиот дел, учениците покрај тоа што активно учествуваа во дискусии, имаа можност и да ја разледуваат природата во нивната околина. Ова придонесе за создавање интерактивна атмосфера во која знаењето се гради преку размена на идеи и заедничко размислување.

Во вториот дел од работилницата се одвиваше практична активност посветена на уредување на содржини на Википедија. Учесниците, под менторство на координаторката на Вики клуб Куманово, пишуваа на Википедија за различни растителни видови. Преку оваа практична работа, учениците имаа можност да ја применат стекнатата теоретска основа во конкретна дигитална активност. Воедно, тие развиваа вештини за преведување, селекција на релевантни информации, нивна обработка и јасно и структурирано претставување во пишана форма. На работилницата учествуваа 10 ученици и беа напишани 30 статии.

Работилницата заврши со кратка заедничка дискусија во која се сумираа стекнатите искуства и знаења. Учесниците истакнаа дека ваквиот тип на активности им помага подобро да ја разберат природната средина во која живеат, но и да се чувствуваат како активни придонесувачи во создавањето на слободно знаење.

Овој настан претставува уште еден пример за успешно поврзување на образованието, локалната средина и дигиталните платформи, при што младите добиваат можност не само да учат, туку и активно да придонесуваат кон развојот на заеднички достапни образовни ресурси.

„Координирај ме 2026“ претставува третото издание на меѓународниот натпревар на Википодатоци, посветен на создавање и подобрување на содржини со географски координати. Овој натпревар ги обединува учесниците од различни земји со заедничка цел – подобрување на квалитетот и достапноста на слободните податоци.

Натпреварот опфаќа широк спектар на објекти — од населени места и аптеки, до културни знаменитости, јавна уметност и природни споменици. Со тоа се овозможува учесниците да придонесуваат во области што им се блиски и интересни, додека истовремено ја збогатуваат глобалната база на знаење.

Целта на иницијативата е да се поттикне збогатување на Википодатоци преку создавање нови или подобрување на постоечки елементи што го содржат својството за географски координати (P625). Притоа, елементите треба да се однесуваат на објекти лоцирани во некоја од земјите учеснички, кои се определени како фокус за натпреварот.

Дополнително, натпреварот има за цел да ја подобри точноста, покриеноста и употребливоста на геопросторните податоци. Со тоа се придонесува кон поквалитетна, попрецизна и подостапна слободна база на знаење, која може да се користи за истражување, образование и развој на различни дигитални алатки.

Натпреварот започнува на 1 мај 2026 година и трае до 31 мај 2026 година. Сите заинтересирани се охрабруваат да се приклучат и да дадат свој придонес во текот на целиот месец.

Меѓународни награди

Уредниците на Википодатоци од целиот свет се поканети да се приклучат и активно да придонесат кон развојот и збогатувањето на слободната база на знаење. Учеството во натпреварот претставува можност не само за унапредување на податоците, туку и за вмрежување со заедницата и стекнување нови вештини. За учесниците се обезбедени бројни награди, со вкупен фонд од 4.850 евра.

Наградите се доделуваат во форма на ваучери обезбедени од Викимедија Австрија. Вкупно 25 победници ќе добијат ваучер во вредност од 150 евра, при што видот на ваучерот го определува Викимедија Австрија во консултација со соодветниот добитник, земајќи ги предвид нивните преференции.

Покрај главните награди, се доделуваат и дополнителни признанија со цел да се поттикне пошироко учество. CEE Hub ќе додели 10 награди во форма на ваучери (исто така обезбедени од Викимедија Австрија) за најактивните придонесувачи од земјите учеснички определени како фокус за натпреварот во регионот на Централна и Источна Европа. Секој од добитниците ќе добие ваучер во вредност од 50 евра, како признание за нивниот ангажман и придонес.

Работилниците што ги организира Викимедија МКД претставуваат значаен дел од нашата мисија за ширење на слободното знаење и поттикнување на младите генерации активно да учествуваат во неговото создавање. Преку различни едукативни активности, обуки и тематски работилници, учениците и наставниците се запознаваат со принципите на уредување на Википедија, важноста на користење релевантни и проверливи извори, како и со начинот на креирање квалитетна енциклопедиска содржина. Овие работилници имаат двоен ефект – од една страна го збогатуваат македонското говорно подрачје со нови информации, а од друга страна придонесуваат за развој на дигиталната писменост и критичкото размислување кај младите.

Во рамките на овие активности, на 24.04.2026 година се одржа работилницата „Растенијата околу нас“, која беше наменета за членовите на Вики клубот при ОУ „Јохан Хајнрих Песталоци“. Оваа работилница беше тематски насочена кон растителниот свет, со цел учениците да се запознаат подетално со различни видови растенија, нивните карактеристики, значење и распространетост, а потоа стекнатото знаење да го преточат во енциклопедиски статии на Википедија.

На работилницата учествуваа вкупно 7 ученици и 1 наставничка, кои покажаа голем интерес и посветеност во текот на целиот процес. Работата беше организирана преку комбинација на теоретски и практични активности. Краток воведен дел од работилницата беше посветен на предавање од страна на Боса Филиповиќ и Снежана Штрковска. Тие ги запознаа учениците со мисијата на Викимедија, значењето на слободното знаење и можностите што ги нуди Википедија како платформа за учење и споделување информации. Преку своето излагање, дополнително ги мотивираа учениците активно да се вклучат во уредувањето и создавањето квалитетни содржини.

Потоа следеше практичниот дел, каде учениците самостојно, но со поддршка од менторите, започнаа со пишување и уредување на статии. Како резултат на нивната работа, беа напишани вкупно 23 нови статии, кои претставуваат вреден придонес кон збогатување на содржините на Википедија на македонски јазик.

Атмосферата за време на работилницата беше динамична, мотивирачка и исполнета со ентузијазам. Учениците активно соработуваа, разменуваа идеи и си помагаа меѓусебно, што дополнително придонесе за успешноста на настанот. Ваквиот пристап на учење преку практика се покажа како многу ефикасен, бидејќи учениците беа директно вклучени во процесот на создавање знаење.

Оваа работилница уште еднаш ја потврди важноста на Вики клубовите и нивната улога во образовниот процес. Преку ваквите активности, учениците не се само пасивни корисници на информации, туку стануваат активни создавачи и споделувачи на знаење. Воедно, тие развиваат чувство на одговорност за точноста и квалитетот на информациите што ги објавуваат.

Фотографскиот материјал од настанот, може да го погледнете на следнава врска.

Вики клубовите се една од најважните иницијативи на Викимедија МКД, насочени кон ширење на слободното знаење и поттикнување на активното учество во проектите на Википедија и сродните платформи. Преку овие клубови, учениците, студентите, но и сите заинтересирани граѓани имаат можност да се запознаат со основите на уредување и креирање содржини. Вики клубовите претставуваат место за учење, соработка и размена на знаења, каде што се развиваат дигиталните вештини и критичкото размислување, а воедно се придонесува кон збогатување на содржините на македонски јазик.

Во тој контекст на 22.04.2026 година официјално започна со работа Вики клубот во Кавадарци. Овој нов клуб претставува значаен чекор во проширувањето на мрежата на Вики клубови низ државата и отвора нови можности за локалната заедница да се вклучи во создавање на слободна енциклопедиска содржина.

Вики клубот во Кавадарци е замислен како инклузивен простор кој ќе функционира и за ученици и за возрасни, овозможувајќи меѓугенерациска соработка и учење. На самиот почеток, интересот беше значителен – учествуваа вкупно 14 учесници, од кои 7 ученици и 7 возрасни. Овој баланс придонесе за динамична и продуктивна атмосфера, каде што искуството и љубопитноста се надополнуваа меѓусебно.

Настанот беше поделен во два дела. Во првиот дел, присутните имаа можност да проследат предавања од Снежана Штрковска, извршен директор на Викимедија МКД, и Боса Филиповиќ, менаџер за образовна програма. Тие ги запознаа учесниците со мисијата и визијата на движењето Викимедија, основните принципи на Википедија, како и со начинот на уредување и креирање статии. Предавањата беа интерактивни и прилагодени на различното ниво на познавање на учесниците, што овозможи сите да се чувствуваат вклучени и мотивирани.

Во вториот дел, учесниците практично го применија стекнатото знаење преку пишување и уредување на статии на Википедија. Со заеднички труд и ентузијазам, беа напишани вкупно 14 нови статии, што претставува одличен резултат за прва обука на клубот. Оваа активност не само што придонесе кон збогатување на енциклопедиската содржина, туку и ги охрабри учесниците да продолжат со активности и во иднина.

Отворањето на Вики клубот во Кавадарци претставува уште еден доказ за посветеноста на Викимедија МКД кон развојот на заедницата и промоцијата на слободното знаење. Се очекува клубот да продолжи со редовни активности, работилници и настани, со што ќе привлече уште поголем број учесници и ќе стане значаен центар за учење и креативно изразување во регионот.

Фотографскиот материјал од настанот, може да го погледнете на следнава врска.